T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

TÜRK İSLAM ESERLERİ MÜZESİ

     Edirne Müzelerinin kuruluşu Edirne’de ilk müze, Atatürk’ün emriyle, 1925 yılında Selimiye Camii Dar-ül Tedris Medresesi’nde, Dr. Rıfat Osman, Arif Dağdeviren ve Necmi İğe tarafından kurulmuştur. Bu müzeye Arkeoloji Müzesi denilmekle birlikte, müzede değerli etnografik eserler ve mezar taşları da yer almaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu’nun yaklaşık yüz yıl başkentliğini yapan Edirne’de saray, halk sanatlarını etkilemiş ve etnografya açısından zenginlik kazandırmıştır. Bu yüzden ikinci bir müzeye gerek duyulmuştur. Etnografya adı altında ikinci bir bölüm yine Selimiye Camii avlusu içinde bulunan Dar-ül Kurra Medresesi’nde, Edirne’nin kurtuluşunun on üçüncü yılında, 25 Kasım 1936’da açılmıştır. Bu müzeye Milli Eğitim Bakanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü maddi katkıda bulunmuş, Ankara Etnografya Müzesi ve Topkapı Sarayı Müzesi’nden bazı değerli eserlerle müze takviye edilmiştir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Edirne Müzeleri’ndeki eserlerin birçoğu müzelere geri verilmiş, elde kalanlar yalnızca Dar- ül Tedris Medresesi’nde sergilenmiştir. Bununla birlikte satın alma, bağış ve kazılardan gelen eserlerle müzedeki eserlerin sayısı artmış ve Edirne’de yeni bir müzeye ihtiyaç duyulmuştur. Y. Mimar İhsan Kıygı’nın projesini yaptığı yeni müze binası, 13 Haziran 1971 yılında “Arkeoloji ve Etnografya Müzesi” adıyla hizmete açılmıştır. Dar-ül Tedris Medresesi’ndeki müzeye de “Türk İslam Eserleri Müzesi” adı verilmiştir.

     Selimiye Camii’nin güney doğusunda, 1925 yılından bu yana müze olarak kullanılan medrese; ana dershane odası, öğrenci odaları ve revaklı avludan oluşur. Anıt ağaç niteliğindeki porsuk ağacının bulunduğu avluda 15. yy’a ait mezar taşları ile az sayıda örneği kalan yeniçeri mezar taşları sergilenmektedir. Osmanlı Dönemi yapılarından kalan kitabeler, Osmanlı su kültürünü yansıtan bölümü ile Balkan Harbi’nde kullanılan yemek arabaları, top ve gülleler de bahçede teşhir edilmektedir. Ayrıca avluda ziyaretçiler için dinlenme bölümü de bulunmaktadır.
Müzeye ziyaret, Mimar Koca Sinan’a saygı odasıyla başlar. Mimar Sinan’ın heykelinin bulunduğu bu oda, Selimiye Cami Elyazmaları Kütüphanesi’nin onarımı esnasında alınan Kâbe tasvirli duvar resmi, kalem işi ve alçı bezeme örnekleri sergilenmektedir.
     Hat Eserleri Odası Hat sanatının gelişmesine çok önemli katkılar sağlayan Osmanlı Medeniyeti bu alanda her bakımdan zengin eserler vermiştir. Sergilenen eserler arasında taşa, ahşaba, cama, deri ve kâğıda uygulanmış çeşitli üslup ve devirlere ait hat örnekleri bulunmaktadır. Bu levhaların en eskisi ünlü hattat, Şeyh Hamdullah’a aittir. Ayrıca çeşitli yazı aletlerinden oluşan yazı takımları da sergilenmektedir
Kesici-Delici Silah Odası 18 ve 19. yy’a ait kılıçlar, yatağanlar, kamalar, gürzler, şeşperler, teberler, Edirnekari yaylar sergilenmektedir. Silah Odası 2 17 ve 18. yy’a ait kıymetli taşlarla bezenmiş çakmaklı tüfekler, mercan kakmalı, altın ve gümüş kaplamalı çakmaklı tabancalar bu odada sergilenmektedir. Gazâ Odası Balkan Harbi’nde Edirne Müdafii olan Şükrü Paşa’nın fotoğrafı, Edirne’nin kurtuluşunu simgeleyen 174. Alayın kullandığı kanlı sancak, nişan ve madalyalardan seçilmiş örnekler yer almaktadır.
     Cam-Deri Eşyalar Odası Cam, kristal ve billurdan yapılmış sürahi, çeşm-i bülbül, vazo, gülabdan, lamba, şamdan, fener ve kandil örnekleri yer almaktadır. Bunların yanı sıra Sürre Alayı emininin kullandığı çanta, heybe ve silahlıklardan ibaret deri eserler de sergide yer almaktadır. Ahşap Eserler Mimariye ait ahşap süsleme örnekleri, gündelik hayatta kullanılan ahşap eşya ve aletler, geçme tekniğiyle yapılmış şamdan altlığı ile rub’u tahtaları bu odada yer almaktadır. Karanfilden yapılmış kahve takımı ve karanfil giydirilmiş zemzemlikler dikkat çekici eserlerdir. Çini Odası Eserler çoğunlukla Edirne Sarayı ve Şahmelek Paşa Camii ve Selimiye Camii çinilerinden oluşmaktadır. 15, 16 ve 17. yy’lara ait Kütahya ve İznik çini örnekleri yer almaktadır. Bunların yanı sıra saray kazılarıyla elde edilen seramik tabaklar da bulunmaktadır. Saray-ı Cedit Odası Edirne Yeni Sarayı’na ait, kazılardan çıkan 17. yy duvar çinileri, seramik tabaklar ve saraya ait gravürler bu odada sergilenmektedir. Kıyafet Odası Balkanlara özgü kadın kıyafetleriyle takılar sergilenmektedir. Sünnet Odası Türk geleneğinde önemli bir yere sahip sünnet töreni canlandırılmıştır. Bindallı bohçaların bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş atlas işlemeli yatak takımı, mankenler üzerindeki kıyafetler ve takılar ile kilimler sergilenmektedir. Dokumacı Odası Pamuk, yün veya ipeğin kumaşa dönüştürülmesinde kullanılan aletlerin bulunduğu bu odada, Edirneli Yaveroğlu ailesinin müzeye bağışı olan, Trakya’daki en eski dokuma tezgâhı sergilenmektedir.
     Saraç ve Ayakkabıcı Odası Ayakkabıcı ve saraçiye tezgâhı, aletleri ve örnekler bu odada yer almaktadır. Günümüze yalnızca adı kalmış Saraçlar Caddesi’nden bir saraç dükkânı canlandırılmıştır. Zamanında Kavaflar Çarşısı’nın dua kubbesinde asılı olan büyük ayakkabı kalıbı da burada görülmektedir. Mutfak Eşyaları Odası Matbah-ı Âmire mutfak eşyalarından mangallar, tencereler, semaver, fenerler ve kahve takımları sergilenmektedir. Kırkpınar Odası Kırkpınar’da başpehlivanlık unvanı almış ünlü güreşçilerin fotoğrafları, Kırkpınar Ağası mankeni ve iki pehlivanın peşrev tuttuğu Kırkpınar hologramı ile ilgi çeken düzenlemeye sahiptir. Galeriler Bab’üs Saade kapısı üzerinde yer alan Osmanlı arması, çeşitli binalara ait kitabelerle, 19. yy sonuna ait Edirne evlerinin ahşap tavan göbekleri, fener örnekleri, Beyazıt Külliyesi kündekari kapı kanatları, 18. yüzyıla ait tören kalkanları, kılıçlar, mızraklar ve döküm şamdanlar revaklarda sergilenmektedir
     Tekke Eşyaları Odası Tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla halkevlerine verilen çeşitli eşyalar sergilenmektedir. Duvarlarda çeşitli tekkelerden gelen elyazması levhalar bulunmaktadır. Cam ve niş vitrinlerde, Edirne Muradiye Mevlevihane’sinin fotoğrafları, son şeyhi Ahmet Selahattin Efendi’nin seccadesi, pazarcı maşası, Mevlevi sikkesi, kudümler, çalpareler, ney, rebab, keşkül, şifa tasları, teberler, zincirli topuzlar, 15 ve 19. yy’lara ait el yazması Kur’an-ı Kerimler, dua kitapları yer almaktadır. Mihrap önünde Edirne Eski Cami’nin seccadesi ile mihrabın iki yanında Sultan II. Beyazıt Külliyesi’nin mumhanesinde yapılan mumlar bulunmaktadır.